crucem

Discretiva

crucem dictio est in variis linguis:

Formae affines

Latine

Proprietates grammaticales

Forma	Modus flexurae	originis
crucem	casus accusativus singularis	substantivi crux

Appellatio pronuntiatusque

API: /ˈkrukem/

(classice)

Syllabificatio phonetica: cru·cem — morphologica: cruc-em

Loci

M. Tullius Cicero -106…-43

Vitruvius ca. -80…-20

Titus Livius -58…+17

Lucius Annaeus Seneca -3…+65

Petronius Arbiter ca. 14-66

Quintus Curtius Rufus fl. 50

Decimus Iunius Iuvenalis ca. 60-130

antiq.

class.

class.

class.

class.

I

I

II

III

IV

V

VI

VII

VIII

IX

X

XI

XII

XIII

XIV

XV

XVI

XVII

XVIII

XIX

XX

XXI

Latinitas Romana

class. (45 a.C.n.)

• et si tibi ignoto apud ignotos, apud barbaros, apud homines in extremis atque ultimis gentibus positos, nobile et inlustre apud omnis nomen civitatis tuae profuisset, ille, quisquis erat, quem tu in crucem rapiebas, qui tibi esset ignotus, cum civem se Romanum esse diceret, apud te praetorem si non effugium ne moram quidem mortis mentione atque usurpatione civitatis adsequi potuit? —In C. Verrem actio secunda Ciceronis

class. (ca. 30/22 a.C.n.)

• Et ad summam mors eius ut parricidii damnati varie memoratur. Alii enim scripserunt a Philadelpho esse in crucem fixum, nonnulli Chii lapides esse coniectos, alii Zmyrnae vivum in pyram coniectum. —De architectura Vitruvii

class.

• Per eosdem dies speculato Carthaginiensis qui per biennium fefellerat Romae deprensus praecisisque manibus dimissus, et servi quinque et viginti in crucem acti, quod in campo Martio coniurassent. Indici data libertas et aeris gravis viginti milia. —Ab urbe condita Titi Livii

class.

• Dic tibi: “Ex istis, quae terribilia videntur, nihil est invictum. Singula vicere iam multi: ignem Mucius, crucem Regulus, venenum Socrates, exilium Rutilius, mortem ferro adactam Cato; et nos vincamus aliquid.” —Ad Lucilium epistulae morales Senecae

saec. I.

• Itaque unius cruciarii parentes ut viderunt laxatam custodiam, detraxere nocte pendentem supremoque mandaverunt officio. At miles circumscriptus dum desidet, ut postero die vidit unam sine cadavere crucem, veritus supplicium, mulieri quid accidisset exponit: nec se exspectaturum iudicis sententiam, sed gladio ius dicturum ignaviae suae. —Satyricon T. Petronii Arbitri

saec. I.

• Rursus Musicani defecerunt: ad quos opprimendos missus est Pithon, qui captum principem gentis eundemque defectionis auctorem adduxit ad regem. Quo Alexander in crucem sublato rursus amnem, in quo classem expectare se iusserat, repetit. —Historiae Alexandri Magni Curtii Rufi

Latinitas postclassica

saec. II. (ca. 100/128 p.C.n.)

• ut sit magna, tamen certe lenta ira deorum est;

si curant igitur cunctos punire nocentes,

quando ad me venient? sed et exorabile numen

fortasse experiar; solet his ignoscere. multi

committunt eadem diverso crimina fato:

ille crucem sceleris pretium tulit, hic diadema. —Saturae D. Iuni Iuvenalis