colligit

E Victionario
Jump to navigation Jump to search

Discretiva

Trisambig poseidon.jpg colligit dictio est in variis linguis:

Formae affines[+/-]

Latine[+/-]

Proprietates grammaticales[+/-]

Forma Persona Tempus Vox Modus Verbum
colligit tertia singularis praesens activa indicativus colligō (colligere)

Appellatio[+/-]

Loudspeaker red.svgAPI: /ˈkol.ligit/(classice)
Syllabificatio phonetica: col·li·git — morphologica: col-lig-it

Loci[+/-]

T. Lucretius Carus
–95…–55
M. Tullius Cicero
-106…-43
Publius Vergilius Maro
-70…-19
Titus Livius
-58…+17
P. Ovidius Naso -42…+18Lucius Annaeus Seneca
-3…+65
L. Iunius Moderatus Columella
ca. 4-70
Petronius Arbiter
ca. 14-66
C. Plinius Secundus
23-79
M. Fabius Quintilianus
ca. 35-100
Anicius Manlius Torquatus Severinus Boetius
ca. 480-525
Hildegardis Bingensis
1098-1179
Franciscus Petrarca
1304-1374
Iordanus Brunus Nolanus
1548-1600
class.class.class.class.class.class.IIIIVIXIIXIVXVI

Latinitas Romana

class.

  • Mobilitas autem fit fulminis et gravis ictus
et celeri ferme percurrunt fulmina lapsu,
nubibus ipsa quod omnino prius incita se vis
colligit et magnum conamen sumit eundi,
inde ubi non potuit nubes capere inpetis auctum,
exprimitur vis atque ideo volat impete miro,
ut validis quae de tormentis missa feruntur. —De rerum natura Lucretii [1]

class.  (44/43 a.C.n.)

  • Bene etiam colligit, haec pueris et mulierculis et servis et servorum simillimis liberis esse grata, gravi vero homini et ea, quae fiunt, iudicio certo ponderanti probari posse nullo modo. —De officiis Ciceronis [2][3]

class.  (ca. 37-30 a.C.n.)

  • Si vero solem ad rapidum lunasque sequentis
ordine respicies, numquam te crastina fallet
hora, neque insidiis noctis capiere serenae.
luna revertentis cum primum colligit ignis,
si nigrum obscuro comprenderit aëra cornu,
maximus agricolis pelagoque parabitur imber;
at si virgineum suffuderit ore ruborem,
ventus erit: vento semper rubet aurea Phoebe. —Georgicon libri IV P. Vergilii Maronis [4][3]

class.

  • Tyrannus ab laevo cornu veniebat; ponere hastas equites Alexamenus iubet et se intueri; colligit et ipse animum confusum tantae cogitatione rei. Postquam appropinquabat, impetum facit et transfixo equo tyrannum deturbat; iacentem equites confodiunt; multis frustra in loricam ictibus datis tandem in nudum corpus vulnera pervenerunt, et priusquam a media acie succurreretur, exspiravit. —Ab urbe condita Titi Livii [5][3]

class.  (versio II, 17/18 p.C.n.)

  • ille suam peragebat humum, sive usus aratri,
seu curvae falcis, sive bidentis erat;
haec modo verrebat stantem tibicine villam,
nunc matris plumis ova fovenda dabat,
aut virides malvas aut fungos colligit albos
aut humilem grato calfacit igne focum;
et tamen assiduis exercet bracchia telis,
adversusque minas frigoris arma parat.
filius huius erat primo lascivus in aevo,
addideratque annos ad duo lustra duos. —Fasti Ovidii Nasonis [6][3]

class.

  • Adversus haec protinus respondetur non idem accidere in cometis quod in ceteris. Cometae enim quo primum die apparuerunt, maximi sunt; atqui deberent crescere, quo propius accederent: nunc autem manet illis prima facies, donec incipiant extingui. Deinde quod adversus priores, etiam adversus hunc dicitur: si erraret cometes essetque sidus, intra signiferi terminos moveretur, intra quos omne sidus cursus suos colligit. —Naturales quaestiones Senecae [7][3]

saec. I.

  • Nam eo libro, quem de agri cultura scriptum reliquit, mutatum caeli situm sic colligit, quod quae regiones antea propter hiemis adsiduam violentiam nullam stirpem vitis aut oleae depositam custodire potuerint, nunc mitigato iam et intepescente pristino frigore largissimis olivitatibus Liberique vindemiis exuberent. —De re rustica L. Iunii Moderati Columellae [8][3]

saec. I.

  • Inveniet quod quisque velit: non omnibus unum est
quod placet: hic spinas colligit, ille rosas. —Satyricon T. Petronii Arbitri [9][3]

saec. I.  (ca. 78 p.C.n.)

  • Latitudo autem terrae a meridiano situ ad septentriones, dimidio fere minor, Isidoro colligit |LIIII| LXII, quo palam fit quantum et hinc vapor abstulerit et illinc rigor. neque enim deesse terris arbitror aut non esse globi formam, sed inhabitabilia utrimque inconperta esse. —Naturalis historia Plinii [10]

saec. I.  (ca. 90-96 p.C.n.)

  • Fueruntque haec, ut Cicero apertissime colligit, quemadmodum iuncta natura sic officio quoque copulata, ut iidem sapientes atque eloquentes haberentur. Scidit deinde se studium, atque inertia factum est, ut artes esse plures viderentur. Nam ut primum lingua esse coepit in quaestu institutumque eloquentiae bonis male uti, curam morum, qui diserti habebantur, reliquerunt. —Institutio oratoria Quintiliani [11][3]

Latinitas postclassica

saec. VI.

  • Quapropter quia materia non habet esse nisi per unionem sui cum forma, forma autem non tenet unitatem cum materia, nisi unitas sit, ideo materia eget unitate ad uniendum se, et de natura sua habet multiplicari, dividi et spargi. Unitas vero retinet, unit et colligit, ac per haec ne materia dividatur et spargatur, necesse est ut ab unitate retineatur. —De unitate et uno Boetii [12]

Latinitas mediaevalis

saec. XII.

  • Locusta ut ros frigida, et nec multum utilis est, nec multum periculosa. Sed ubi aura et terra frigida est, ibi in regionibus illis caro locustae aliquantum venenosa et ad comedendum periculosa. Sed ubi aura et terra calida est, illic in regionibus illis minus periculosa est, et ibi fere ut cancer comedi potest. Nam de frigore terrae venenum in se colligit, sed in calida terra, propter bonum calorem eius, veneno caret. Et medicina in ea non est. —Subtilitates diversarum naturarum creaturum Hildegardis [13][3]

Latinitas humanistica

saec. XIV.  (1354-1367 p.C.n.)

  • Sillaba una brevis aut longior tua facta variabit, vel occidēs vel occīdēs, ad utrumlibet horis locisque omnibus te paratum exhibe. He artes, he delitie tue erunt. Sine vero satyricum loqui, premia militie numerantem: innumerabilia equidem prefatus, vix paucissima colligit, in quibus prima et summa licentia est peccandi, premium hercle non tam iustis viris optabile quam armatis, legibus, ut aiunt, inter arma silentibus. —De remediis utriusque fortune Petrarcae [14][3]

Latinitas nova

saec. XVI.

  • Ego vero ipsorum usque adeo importunam stupiditatem multo magis admiror, sicut et illius qui duas lineas in infinitum productas (ex eodem principiorum genere) colligit numquam concurrere posse, licet semper magis atque magis appropinquent, moxque apprime eruditus super turbidae istius phantasiae tenore opiparam eximii voluminis materiam ociosioribus et perditis ingeniis apparavit. —De triplici minimo et mensura Iordani Bruni [15][3]

Fontes

  1. Titus Lucretius Carus - De rerum natura libri sex. (Teubner, Lipsiae MCMLXIX). Liber sextus, versus 326 — colligit
  2. 2.0 2.1 Marcus Tullius Cicero - De officiis ad Marcum filium libri tres. (The Latin Library): Liber secundus. 16 [57] — colligit
  3. 3.00 3.01 3.02 3.03 3.04 3.05 3.06 3.07 3.08 3.09 3.10 3.11 Vicicitatio: colligit.
  4. 4.0 4.1 Publius Vergilius Maro - Georgicon libri IV. (Bibliotheca Augustana): Liber I. Versus 427  — colligit
  5. 5.0 5.1 Titus Livius - Ab urbe condita - libri CXLII. (Universitas Turicensis): Liber XXXV, caput 35, 18 — colligit
  6. 6.0 6.1 Publius Ovidius Naso - Fasti (versio II, 17/18). (Bibliotheca Augustana): Liber quartus, Aprilis, versus 697 — colligit
  7. 7.0 7.1 Lucius Annaeus Seneca - Naturales quaestiones. (The Latin Library):  Tomus / Liber 7. 18, versus 1 — colligit
  8. 8.0 8.1 Lucius Iunius Moderatus Columella - De re rustica - Libri XII. ed. V. Lundström. Anno 1902-1917. (apud Vicifons): Liber primus. Caput I. [5]  — colligit
  9. 9.0 9.1 T. Petronius Arbiter, Satyricon - quae supersunt (apud Guilielmum Vande Water, Trajecti ad Rhenum MDCCIX). Poemata, Frag. XXV. — colligit
  10. Gaius Plinius Secundus, Naturalis historiae libri XXXVII. (Teubner, Lipsiae 1892-1909). Bibliotheca Augustana: Liber secundus, cap. 112, [245] — colligit
  11. 11.0 11.1 Marcus Fabius Quintilianus, Institutionis oratoriae libri XII. (Teubner, Lipsiae MDCCCLIV).Liber primus, praefatio. [13] — colligit
  12. Anicius Manlius Torquatus Severinus Boetius - De unitate et uno. Patrologia Latina, J.-P. Migne. Parisiis 1847. (Universitas Turicensis): Pagina 1075D — colligit
  13. 13.0 13.1 Hildegardis Bingensis - Subtilitates diversarum naturarum creaturum. Patrologia Latina, J.-P. Migne. Parisiis 1882, Tomus CXCVII. (Universitas Turicensis): Liber sextus. Cap. LXVI. - De locusta. . Pagina 1310C — colligit
  14. 14.0 14.1 Franciscus Petrarca (Italice: Francesco Petrarca) - De remediis utriusque fortune. (Universitas Turicensis): Liber I. 48: De titulis bellorum militia et ducatu — colligit
  15. 15.0 15.1 Iordanus Brunus Nolanus (Italice: Giordano Bruno) - De triplici minimo et mensura (Universitas Turicensis): Liber : Contemplationum ex minimo. Caput XV.  — colligit