cadendum

Discretiva

cadendum dictio est in variis linguis:

Formae affines

Latine

Proprietates grammaticales

Forma	Persona	Tempus	Vox	Modus­	Casu	Verbum
cadendum	—	—	activa	gerundium­	accusativo	cadō (cadere)

Appellatio pronuntiatusque

API: /kaˈdendum/

(classice)

Syllabificatio phonetica: ca·den·dum — morphologica: cad-end-um

Loci

M. Tullius Cicero -106…-43

T. Lucretius Carus –95…–55

Titus Livius -58…+17

Lucius Annaeus Seneca -3…+65

Quintus Curtius Rufus fl.c.50

P. Cornelius Tacitus 55-117

Hildegardis Bingensis 1098-1179

antiq.

class.

class.

class.

class.

I

II

III

IV

V

VI

VII

VIII

IX

X

XI

XII

XIII

XIV

XV

XVI

XVII

XVIII

XIX

XX

XXI

Latinitas Romana

class.  (46 a.C.n. / 708 a.u.)

• Hunc ego mihi belli finem feci nec putavi, cum integri pares non fuissemus, fractos nos superiores fore: discessi ab eo bello, in quo aut in acie cadendum fuit aut in aliquas insidias incidendum aut deveniendum in victoris manus aut ad Iubam confugiendum aut capiendus tamquam exsilio locus aut consciscenda mors voluntaria; certe nihil fuit praeterea, si te victori nolles aut non auderes committere. —Epistolae ad Familiares Ciceronis

class.

• et vel ut ante acto nihil tempore sensimus aegri,

ad confligendum venientibus undique Poenis,

omnia cum belli trepido concussa tumultu

horrida contremuere sub altis aetheris auris,

in dubioque fuere utrorum ad regna cadendum

omnibus humanis esset terraque marique,

sic, ubi non erimus, cum corporis atque animai

discidium fuerit, quibus e sumus uniter apti,

scilicet haud nobis quicquam, qui non erimus tum,

accidere omnino poterit sensumque movere,

non si terra mari miscebitur et mare caelo. —De rerum natura Lucretii

class.

• Itaque simul conspecta sunt Romana signa, extemplo a primo Samnitium agmine ad novissimum fremitus perfertur exire, id quod timuerint, ad impediendum iter Romanos; nullam inde ne fugae quidem patere viam; illo loco aut cadendum esse aut stratis hostibus per corpora eorum evadendum. —Ab urbe condita Titi Livii

class.

• Quare tamen per plures dies motus fuit? Non desiit enim assidue tremere Campania, clementius quidem sed cum ingenti damno, quia quassa quatiebat, quibus ad cadendum male stantibus opus non erat impelli sed agitari: nondum videlicet spiritus omnis exierat, sed adhuc, emissa sui parte maiore, oberrabat. —Naturales quaestiones Senecae

saec. I.

• Nam si parte exercitus adhuc in acie stante instare cedentibus perseverasset, aut culpa sua victus esset aut aliena virtute vicisset. Iam si multitudinem equitum occurrentium extimuisset, victori aut foede fugiendum aut miserabiliter cadendum fuit. —Historiae Alexandri Magni Curtii Rufi

Latinitas postclassica

saec. II.  (ca. 116 p.C.n.)

• adesse tamen deos iustae vindictae; cecidisse legionem, quae proelium ausa sit; ceteros castris occultari aut fugam circumspicere. ne strepitum quidem clamorem tot milium, nedum impetus et manus perlaturos. si copias armatorum, si causas belli secum expenderent, vincendum illa acie vel cadendum esse. id mulieri destinatum: viverent viri et servirent. —Annales P. Cornelii Taciti

Latinitas mediaevalis

saec. XII.

• Ipse primum carnis suae vilitatem inspiciat; et sic sursum de virtute in virtutem suavi et leni animo gradatim proficiat, quia qui summum ramum arboris primum apprehendit ad ascendendum, repentino casu saepissime cadit. Qui autem volens ascendere a radice incipit, huic non est tam facile cadendum, si caute incedit. —Scivias Hildegardis sive libri visionum ac revelationum Hildegardis