digitis

E Victionario
Jump to navigation Jump to search

Discretiva

Trisambig poseidon.jpg digitis dictio est in variis linguis:

Formae affines[+/-]

Latine[+/-]

Proprietates grammaticales[+/-]

Forma Modus flexurae originis
digitīs casus dativus pluralis substantivi digitus
digitīs casus ablativus pluralis substantivi digitus

Appellatio[+/-]

Loudspeaker red.svgAPI: /ˈdigitiːs/(classice)
Syllabificatio phonetica: di·gi·tīs — morphologica: digit-is

Loci[+/-]

M. Porcius Cato
-234…-149
M. Tullius Cicero
-106…-43
Marcus Terentius Varro
-116…-27
Gaius Valerius Catullus
-87…-54
P. Ovidius Naso
-42…+18
Aulus Cornelius Celsus
ca. -25…+50
L. Iunius Moderatus Columella
ca. 4-70
C. Plinius Secundus
23-79
antiq.class.class.class.class.class.II
Marcus Valerius Martialis
40-103
Apuleius
ca. 125-170
Aulus Gellius
ca. 130-180
Caelius Aurelianus
fl.400
Anicius Manlius Torquatus Severinus Boetius
ca. 480-525
Isidorus Hispalensis
560-636
Franciscus Petrarca
1304-1374
Iordanus Brunus Nolanus
1548-1600
IIIIIVVIVIIXIVXVI

Latinitas Romana

antiq.

  • In scrobe quom pones, summam terram subdito; postea operito terra radicibus fini, deinde calcato pedibus bene, deinde festucis vectibusque calcato quam optime poteris; id erit ei rei primum. Arbores crassiores digitis V quae erunt, eas praecisas serito oblinitoque fimo summas et foliis alligato. —De agri cultura M. Porci Catonis [1][2]

class.  (44/43 a.C.n.)

  • Itaque, si vir bonus habeat hanc vim, ut, si digitis concrepuerit, possit in locupletium testamenta nomen eius inrepere, hac vi non utatur, ne si exploratum quidem habeat id omnino neminem umquam suspicaturum. —De officiis Ciceronis [3][2]

class.  (ca. 37 a.C.n.)

  • De oliveto oleam, quam manu tangere possis e terra ac scalis, legere oportet potius quam quatere, quod ea quae vapulavit macescit nec dat tantum olei. Quae manu stricta, melior ea quae digitis nudis, quam illa quae cum digitabulis, durities enim eorum quod non solum stringit bacam, sed etiam ramos glubit ac relinquit ad gelicidium retectos. —De agricultura Varronis [4][2]

class.

  • Salve, nec minimo puella naso
nec bello pede nec nigris ocellis
nec longis digitis nec ore sicco
nec sane nimis elegante lingua,
decoctoris amica Formiani.
ten provincia narrat esse bellam?
tecum Lesbia nostra comparatur?
o saeclum insapiens et infacetum! —Carmina Catulli [5][2]

class.  (post 1 a.C.n.)

  • fac primus rapias illius tacta labellis
pocula, quaque bibet parte puella, bibas:
et quemcumque cibum digitis libaverit illa,
tu pete, dumque petis, sit tibi tacta manus.
sint etiam tua vota, viro placuisse puellae:
utilior vobis factus amicus erit. —Ars amatoria Ovidii Nasonis [6][2]

class.  (ca. 30 p.C.n.)

  • Utilia etiam sunt cataplasmata, quae reprimunt, maximeque si corpora teneriora sunt. Incidendum quoque super talum quattuor fere digitis ex parte interiore, qua per aliquot dies frequens umor feratur, atque ipsos tumores incidere altis plagis oportet; concutiendumque multa gestatione corpus est; atque ubi inductae vulneribus cicatrices sunt, adiciendum et exercitationibus et cibis, donec corpus ad pristinum statum revertatur. —De Medicina Celsi [7][2]

saec. I.

  • Ex arbore, de qua inserere voles, novellos et nitidos ramos digito, in iisdemque quaerite gemmam, quae bene apparebit, certamque spem germinis habebit: eam duobus digitis quadratis circumsignato, ut gemma media sit: et ita acuto scalpello circumcisam diligenter, ne eam laedas, delibrato. —De re rustica L. Iunii Moderati Columellae [8]

saec. I.  (ca. 78 p.C.n.)

  • externis famulantur sacris ac digitis deos gestant, monstra quoque colunt, damnant et excogitant cibos, imperia dira in ipsos, ne somno quidem quieto, inrogant. non matrimonia, non liberos, non denique quicquam aliud nisi iuvantibus sacris deligunt. alii in Capitolio fallunt ac fulminantem periurant Iovem. et hos iuvant scelera, illos sacra sua poenis agunt. —Naturalis historia Plinii [9][2]

saec. I.  (ca. 85-102 p.C.n.)

  • Nec motu dignaris opus nec voce iuvare
Nec digitis, tamquam tura merumque pares:
Masturbabantur Phrygii post ostia servi,
Hectoreo quotiens sederat uxor equo,
Et quamvis Ithaco stertente pudica solebat
Illic Penelope semper habere manum. —Epigrammata M. Valerii Martialis [10][2]

Latinitas postclassica

saec. II.  (ca. 170 p.C.n.)

  • Talis mulieris publicitus matrimonium confarreaturus ingentique angore oppido suspensus expectabant diem muneris, saepius quidem mortem mihimet volens consciscere, priusquam scelerosae mulieris contagio macularer vel infamia publici spectaculi depudescerem: sed privatus humana manu, privatus digitis, ungula rotunda atque mutila gladium stringere nequaquam poteram. —Metamorphoseon libri XI Apulei [11][2]

saec. II.  (ca. 170-177 p.C.n.)

  • Sed de fidibus rarius dictu et mirabilius est; quam rem et alii docti viri et Suetonius etiam Tranquillus, in libro Ludicrae Historiae primo, satis compertam esse satisque super ea constare adfirmat: nervias in fidibus brumali die alias digitis pelli, alias sonare. —Noctes Atticae A. Gellii [12][2]

saec. V.

  • nam ille que in proximis partibus foris emergunt digito obstetricis inveniuntur, ille vero que non in osculo vel collo set in alto, id est in fundo, matricis seu sinu muliebri sunt minus quidem dolores habent, et digitis apprehendi non possunt, frequentius tamen organo patefacte mulieris oculis videntur, et corpus eius tenuatur et deficit et dimissionis tempore sudores in fronte et cervice habundantes occurrunt. —Gynaeciorum Sorani e graeco versorum et retractatorum quae exstant Caelii Aureliani [13]

saec. VI.

  • Nos autem praestare debemus, quatenus quemadmodum dato calamo, extremis foraminibus manentibus musicis mos est, ut medium foramen permutantes, atque aliud aperientes, aliud digitis occludentes, diversos emittant sonos, vel cum duabus altrinsecus protensis chordis, medii nervi sonum musicus vel astringendo tenuat, vel remittendo gravat, ita quoque datis duobus numeris, nunc quidem arithmeticam, nunc vero geometricam, nunc autem harmonicam medietatem experiamur inserere, ut rectum propriumque medietatis nomen sit, quod manentibus extremitatibus huc atque illuc ferri permutatique videatur. —De institutione arithmetica Boetii [14][2]

Latinitas mediaevalis

saec. VII.

  • Feminae non usae anulis, nisi quos virgini sponsus miserat, neque amplius quam binos anulos aureos in digitis habere solebant. At nunc prae auro nullum feminis leve est atque inmune membrum. —Etymologiarum libri XX Isidori Hispalensis [15][2]

Latinitas humanistica

saec. XIV.  (1354-1367 p.C.n.)

  • Loquaces isti et urbani, qui togati ac gemmati populorum digitis ostenduntur, nonnisi quantum loqui poterunt aut paulo amplius cognoscentur: durum hos apparatus tam celeriter et has pompas, hanc scientie nubem, hec verborum tonitrua in tenuem fumum evanescere: durum, fateor, sed sic est; nam nec ipsi de se testimonium prebuerunt, ambitioni aut lucro aut somno dediti, nec qui prebeat meruerunt. —De remediis utriusque fortune Petrarcae [16][2]

Latinitas nova

saec. XVI.

  • Et in quarta Telluris parte, quam Americam dicimus, discalceatum hominum genus, quam nos in decade, ipsi in vigenario (digitis nempe pedum quoque numerationi adsignatis) periodum, unde monadem repetant, constituunt. —De monade numero et figura Iordani Bruni [17][2]

Fontes

  1. 1.0 1.1 Marcus Porcius Cato - De re rustica (vel: De agri cultura). (The Latin Library): Caput 28. Versus 2 — digitis
  2. 2.00 2.01 2.02 2.03 2.04 2.05 2.06 2.07 2.08 2.09 2.10 2.11 2.12 2.13 2.14 Vicicitatio: digitis.
  3. 3.0 3.1 Marcus Tullius Cicero - De officiis ad Marcum filium libri tres. (The Latin Library): Liber tertius. 19 [75] — digitis
  4. 4.0 4.1 Marcus Terentius Varro - De re rustica / de agricultura. (Loeb Classical Library, Londinio MCMXXXIV). Latin Library: Liber primus, LV. — digitis
  5. 5.0 5.1 Gaius Valerius Catullus, Carmina. 43. ad Ameanam, versus 3 — digitis (Bibliotheca Augustana)
  6. 6.0 6.1 Publius Ovidius Naso - Ars amatoria. (Bibliotheca Augustana): Liber primus, versus 577 — digitis
  7. 7.0 7.1 Aulus Cornelius Celsus, De Medicina - Libri Octo. (Teubner, Lipsiae MDCCCLIX). Liber tertius, XXI. [12] — digitis
  8. Lucius Iunius Moderatus Columella - De re rustica - Libri XII. ed. V. Lundström. Anno 1902-1917. (The Latin Library): Liber quintus. Caput XI. [9]  — digitis
  9. 9.0 9.1 Gaius Plinius Secundus, Naturalis historiae libri XXXVII. (Teubner, Lipsiae 1892-1909). Bibliotheca Augustana: Liber secundus, cap. 5, [21] — digitis
  10. 10.0 10.1 Marcus Valerius Martialis - Epigrammata. (Bibliotheca Augustana): Liber undecimus. CIV, versus 12 — digitis
  11. 11.0 11.1 Apuleius - Metamorphoseon libri XI. (Bibliotheca Augustana): Liber X. Capitulum XXIX. — digitis
  12. 12.0 12.1 Aulus Gellius, Noctes Atticae libri viginti. (Peter K. Marshall, Oxonii MCMLXVIII). Liber nonus. Capitulum VII, [3] — digitis
  13. Caelius Aurelianus, Gynaeciorum Sorani e graeco versorum et retractatorum quae exstant (Gynaecia from a thirteenth century manuscript; ed. Miriam F. Drabkin et Israel E. Drabkin. - Baltimore : The J. Hopkins Press, 1951). Liber secundus, caput 100 — digitis
  14. 14.0 14.1 Anicius Manlius Torquatus Severinus Boetius - De institutione arithmetica libri duo. Patrologia Latina, J.-P. Migne. Parisiis 1844-1864. (Universitas Turicensis):  Liber II.  Pagina 1159C.  Caput L.  Quemadmodum constitutis altrinsecus duobus terminis, arithmetica, geometrica, et harmonica inter eos medietas alternetur, atque de eorum generationibus  — digitis
  15. 15.0 15.1 Isidorus Hispalensis - Etymologiarum libri XX. (Bibliotheca Augustana):  Liber XIX. Caput XXXII. [4] — digitis
  16. 16.0 16.1 Franciscus Petrarca (Italice: Francesco Petrarca) - De remediis utriusque fortune. (Universitas Turicensis): Liber I. 117: [De spe fame post obitum] — digitis
  17. 17.0 17.1 Iordanus Brunus Nolanus (Italice: Giordano Bruno) - De monade numero et figura (Universitas Turicensis): Caput XI. Scalae decadis — digitis