cadendo

Discretiva

cadendo dictio est in variis linguis:

Formae affines

Latine

cadendō

Proprietates grammaticales

Forma	Persona	Tempus	Vox	Modus­	Casu	Verbum
cadendō	—	—	activa	gerundium­	dativo	cadō (cadere)
cadendō	—	—	activa	gerundium­	ablativo	cadō (cadere)

Appellatio pronuntiatusque

API: /kaˈdendoː/

(classice)

Syllabificatio phonetica: ca·den·dō — morphologica: cad-end-o

Italice

cadendo

Proprietates grammaticales

Forma	Persona	Tempus	Vox	Modus	Verbum
cadendo	—	—	—	gerundium	cadere

Appellatio pronuntiatusque

API: /kaˈdɛndo/

Syllabificatio phonetica: ca·den·do — morphologica: cad-end-o

Loci

M. Tullius Cicero -106…-43

Marcus Terentius Varro -116…-27

Marcus Manilius fl. 14

Lucius Annaeus Seneca -3…+65

C. Plinius Secundus 23-79

Caelius Aurelianus fl.400

Priscianus Caesariensis fl.500

Isidorus Hispalensis 560-636

Franciscus Petrarca 1304-1374

Nicolaus Copernicus 1473–1543

antiq.

class.

class.

class.

class.

I

II

III

IV

V

VI

VII

VIII

IX

X

XI

XII

XIII

XIV

XV

XVI

XVII

XVIII

XIX

XX

XXI

Latinitas Romana

class.  (46 a.C.n. / 708 a.u.)

• Datur etiam venia concinnitati sententiarum et arguti certique et circumscripti verborum ambitus conceduntur, de industriaque non ex insidiis sed aperte ac palam elaboratur, ut verba verbis quasi demensa et paria respondeant, ut crebro conferantur pugnantia comparenturque contraria et ut pariter extrema terminentur eundemque referant in cadendo sonum; quae in veritate causarum et rarius multo facimus et certe occultius. —Orator ad M. Brutum Ciceronis

class.  (ca. 47-45 a.C.n.)

• At nunc viarum obsessores dicuntur latrones, quod item ut milites sunt cum ferro, aut quod latent ad insidias faciendas.

Apud Naevium: Risi egomet mecum cassabundum ire ebrium. Cassabundum a cadendo.

Idem: Diabathra in pedibus habebat, erat amictus epicroco. —De lingua Latina Varronis

class.

• quoque magis puras umor secessit in undas

et saccata magis struxerunt aequora terram

adiacuitque cavis fluidum convallibus aequor,

emersere fretis montes, orbisque per undas

exsiliit, vasto clausus tamen undique ponto.

idcircoque manet stabilis, quia totus ab illo

tantundem refugit mundus fecitque cadendo

undique, ne caderet medium totius et imum. —Astronomicon M. Manilii

class.  (62 p.C.n.)

• Multi quidem sunt quibus necessario haerendum sit in fastigio suo, ex quo non possunt nisi cadendo descendere; sed hoc ipsum testentur maximum onus suum esse, quod aliis graves esse cogantur, nec sublevatos se, sed suffixos. —De tranquilitate animi Senecae

saec. I.  (ca. 78 p.C.n.)

• quae causa eas nuptiis fecit religiosas, tot modis fetu munito, quod est veri similius quam quia cadendo tripudium sonivium faciant. —Naturalis historia Plinii

Latinitas postclassica

saec. V.

• si vero sepius cadendo fuerit ulcerata et connaturata fibris feminini sinus, ut quidam memorant, adeserit, cum non recta linea partium discretio fieri possit, placet nobis causa salutis sic eam dimittere, siquidem plurimas mulieres sic diutius vixisse antiquitas asseverat. —Gynaeciorum Sorani e graeco versorum et retractatorum quae exstant Caelii Aureliani

saec. VI.

• alii autem dicunt, quod ipsa terminatio nominativi cadens in alias diversas terminationes non incongrue casus nominatur, cum naturam habeat, ut cadere possit et cadendo faciat omnes casus; quippe si casus dicitur non solum illud, in quod cadit aliquid, sed etiam ipsa res, quae cadit. —Institutiones grammaticae XVIII libris Prisciani

Latinitas mediaevalis

saec. VII.

• Recidiva arborum sunt quae aliis sectis repullulant. Alii recidiva a cadendo dicunt, quia post casum nascuntur. Alii a recidendo et repullulando dixerunt. Ergo recidivum, ubi mors aut casus. —Etymologiarum libri XX Isidori Hispalensis

Latinitas humanistica

saec. XIV.  (1354-1367 p.C.n.)

• Gaudium: Pretiosis ac variis ornamentis ambior.

Ratio: Pone in pheretro aureo pallidum cadaver, gemmis illud ostroque circunda: quo plus ornatus est, plus erit horroris. Neu quod loquor ad iniuriam trahas, origo nominis inquirenda est: si quidem a cadendo dicitur cadaver, cur non ut mortui sic viventis recte dicitur? Nempe illud cecidit, hoc casurum est caditque continue. —De remediis utriusque fortune Petrarcae

Latinitas nova

saec. XVI.

• Et quascunque decidunt, a principio lentum facientia motum, velocitatem augent cadendo. Vbi vicissim ignem hunc terrenum (neque enim alium videmus) raptum in sublime statim languescere cernimus, tanquam confessa causa violentias terrestris materiae. —De revolutionibus orbium coelestium Nicolai Copernici