sum (notatio)

E Victionario
Jump to navigation Jump to search
Trisambig poseidon.jpg Solum Etymologia verbi sum Latine
ab hac subpagina tractatur.
Vide etiam s.v.
sum.

Tempus praesens[+/-]

Formae praesentes huius verbi praeter sunt non directo a radice Indeuropaea *H₁es- (Sihler, 1995, §491 et seqq., Watkins, 2000, p. 24) derivant sed per formas encliticas, ut Plautinas factu'st, facta'st, factum'st (factus est, facta est, factum est). Propterea e- initiale non originale est. Confer etiam formam esum per imitationem apud Varronem (Sihler, 1995, §492).

sing. plur.
I. *H₁és-mi

→ *-s-m
sum

*H₁s-més

→ *H₁s-mós
→ *mos †
sumus

II. *H₁és-si ‡

→ -s-s (per analogiam)
ēs (= *ess, Plaut., Ter.)
es

*H₁s-té

→ *s-te/is
estis

III. *H₁és-te

← -s-t (Plaut.)
est

*H₁s-énti

← *H₁s-ónti
sunt

† Ut mirus pro *smīros.

‡ Pro **H₁és-si, cf. formam Palaeograecam εἶ (ei) et Sanscritam असि (asi).

su- in sum (pro *sem) et sumus (pro *mus) venit a su- in sunt.

Tempus praeteritum[+/-]

Formae imperfectae derivant ab *H₁es-ā-, cuius *-ā- idem -ā- quod in -bā- aliorum verborum imperfectorum est.

sing. plur.
I. *H₁es-ā-m > *esām > eram *H₁es-ā-mes > *esāmos > erāmus
II. *H₁es-ā-s > *esās > erās *H₁es-ā-te > *esāte/is > erātis
III. *H₁es-ā-t > *esāt > erat *H₁es-ā-nti > *esānti > erant

Formae perfectae a radice *bhū- derivant; hae formae non Indeuropaeae sed creationes Latinae sunt. Ab origine haec radix Latine fū- erat, sed vocalis ante vocalem corripitur, et fŭ- afferebatur etiam ante consonantes (e.g., in fŭturus).

Tempus futurum[+/-]

Forma futura Latina, pro sum tamquam aliis verbis, a modo subiunctivo Indeuropaeo derivat.

sing. plur.
I. *H₁es-o-H₂ > *esō > erō *H₁es-o-mos > *esomos > erimus
II. *H₁es-e-si > *esesi > eris *H₁es-e-te > *esete/is > eritis
III. *H₁es-e-ti > *eseti > erit *H₁es-o-nti > *esonti > erunt

Modus subiunctivus[+/-]

Formae modi subiunctivi Latinus a modo optativo Indeuropaeo derivant:

sing. plur.
I. *H₁s-iéH₁-m > antiq. siem > sim *H₁s-iH₁-mé > sīmus
II. *H₁s-iéH₁-s > antiq. siēs > sīs *H₁s-iH₁-té > sītis
III. *H₁s-iéH₁-t > antiq. siet > sit *H₁s-iH₁-ént > antiq. sient > sint