Jump to content

radio

E Victionario
Solum radio Latine
ab hac subpagina tractatur.
Vide etiam s.v. Radio.

Latine

Appellatio pronuntiatusque

[+/-]
API: /ˈra.di.oː/(classice)
Syllabificatio phonetica: ra·di·ō — morphologica: radi-o

Notatio

[+/-]
← Latine: radius

Verbum temporale

[+/-]

radi|ō, -āre, -āvī, -ātum [1] [2] [3] [4] [5]

  1. (Intrans.) radios emittere, fulgere.
  2. (Trans.) radiis onerare.
  3. (Deponens) radios emittere → radior.
    • templa marmore nitent et auro radiantur.

Coniugatio

[+/-]

Verbum finitum

­

Thema Vox activa
radi- Tempus praesens imperfectum futurum
Persona indicativ. coniunct. imperat. indicativ. coniunct. indicativ. imperat.
I. sing. radiō radiem   radiābam radiārem radiābō  
II. sing. radiās radiēs radiā! radiābās radiārēs radiābis radiātō!
III. sing. radiat radiet   radiābat radiāret radiābit radiātō!
I. plur. radiāmus radiēmus   radiābāmus radiārēmus radiābimus  
II. plur. radiātis radiētis radiāte! radiābātis radiārētis radiābitis radiātōte!
III. plur. radiant radient   radiābant radiārent radiābunt radiantō!
Thema Vox passiva
radi- Tempus praesens imperfectum futurum
Persona indicativ. coniunct. imperat. indicativ. coniunct. indicativ. imperat.
I. sing. radior radier   radiābar radiārer radiābor  
II. sing. radiāris radiēris radiāre! radiābāris radiārēris radiāberis radiātor!
III. sing. radiātur radiētur   radiābātur radiārētur radiābitur radiātor!
I. plur. radiāmur radiēmur   radiābāmur radiārēmur radiābimur  
II. plur. radiāminī radiēminī radiāminī! radiābāminī radiārēminī radiābiminī —
III. plur. radiantur radientur   radiābantur radiārentur radiābuntur radiantor!
Thema Vox activa
radiāv- Tempus perfectum plusquam perfectum futurum
exactum
Persona indicativ. coniunct. indicativ. coniunct.
I. sing. radiāvī radiāverim radiāveram radiāvissem radiāverō
II. sing. radiāvistī radiāveris radiāverās radiāvissēs radiāveris
III. sing. radiāvit radiāverit radiāverat radiāvisset radiāverit
I. plur. radiāvimus radiāverimus radiāverāmus radiāvissēmus radiāverimus
II. plur. radiāvistis radiāveritis radiāverātis radiāvissētis radiāveritis
III. plur. radiāvērunt radiāverint radiāverant radiāvissent radiāverint

Verbum infinitum

Modus infinitivus participium
Tempus praesens perfectum futurum praesens perfectum futurum
Vox
activa		 radiāre radiāvisse radiātūrum,
-am, -um esse		 radiāns   radiātūrus,
-a, -um­
Vox
passiva		 radiārī radiātum,
-am, -um esse		 radiātum īrī   radiātus,
-a, -um		  
Gerundium Gerundivum Supinum
radiandī radiandus, -a, -um radiātum radiātū

Dictiones collatae

[+/-]

Dictiones derivatae

[+/-]

Translationes

[+/-]
Radios emitteredilatare ▼
Radios emitterecollabi ▲
Radiis oneraredilatare ▼
Radiis onerarecollabi ▲

Discretiva

radio dictio est in variis linguis:

Dictiones similes

[+/-]

Formae affines

Latine

[+/-]

Proprietates grammaticales

[+/-]
Forma Modus flexurae originis
radiō casus dativus singularis substantivi radium
radiō casus ablativus singularis substantivi radium
radiō casus dativus singularis substantivi radius
radiō casus ablativus singularis substantivi radius

Appellatio pronuntiatusque

[+/-]
API: /ˈra.di.oː/(classice)
Syllabificatio phonetica: ra·di·ō — morphologica: radi-o

Loci

M. Tullius Cicero
-106…-43		 C. Plinius Secundus
23–79		 Apuleius
ca. 125-170
antiq. class. I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII XIII XIV XV XVI XVII XVIII XIX XX XXI

Latinitas Romana

class.  (45 a.C.n. / 709 a.u.)

  • Non ego iam cum huius vita, qua taetrius, miserius, detestabilius excogitare nihil possum, Platonis aut Archytae vitam comparabo, doctorum hominum et plane sapientium: ex eadem urbe humilem homunculum a pulvere et  radio  excitabo, qui multis annis post fuit, Archimedem. Cuius ego quaestor ignoratum ab Syracusanis, cum esse omnino negarent, saeptum undique et vestitum vepribus et dumetis indagavi sepulcrum. Tenebam enim quosdam senariolos, quos in eius monumento esse inscriptos acceperam, qui declarabant in summo sepulcro sphaeram esse positam cum cylindro. —Tusculanae disputationes Ciceronis [6]

saec. I.

  • nam pastinaca latrocinatur ex occulto transeuntes  radio , quod telum est ei, figens. —Naturalis historia Plinii [7]

Latinitas postclassica

saec. II.

  • Prorsum enim non eo infitias nec  radio  nec subula nec lima nec torno nec id genus ferramentis uti nosse, sed pro his praeoptare me fateor uno chartario calamo me reficere poemata omnigenus apta virgae, lyrae, socco, coturno, item satiras ac griphos, item historias varias rerum nec non orationes laudatas disertis nec non dialogos laudatos philosophis, atque haec et alia eiusdem modi tam Graece quam Latine, gemino voto, pari studio, simili stilo. —Florida Apulei [8]

Vide etiam:  → radio (Vicicitatio)

Fontes

  1. ↑ Aegidius [Egidio] Forcellini, Lexicon Totius Latinitatis (Editio Quarta: Bononiae, Patavii) Tom. IV (R-S) / Tom. IV (T-Z), p. 5 — “RĂDĬO, as, āvi, ātum, are, 1.”
  2. ↑ Freund, Wilhelm (1806-1894). Grand dictionnaire de la langue latine … (Editio Prima: Paris, 1883-1929) Tom. III, p. 26 — “radio, āvi, ātum, 1. [radius]”
  3. ↑ Karl Ernst Georges, Ausführliches lateinisch-deutsches Handwörterbuch (Hannover 1913/1918) — radio, āvi, ātum, āre, u. Depon. radior, ārī (tom. 2, p. 2188)
  4. ↑ Langenscheidt, Online-Wörterbuch (Lexicon Latinum et Germanicum) — radiare
  5. ↑ Olivetti, Dizionario Latino (Lexicon Latinum et Italicum) — radio
  6. ↑ Marcus Tullius Cicero - Tusculanae disputationes. (The Latin Library): Liber quintus. XXIII. [64] — radio
  7. ↑ Gaius Plinius Secundus, Naturalis historiae libri XXXVII. (Teubner, Lipsiae 1892-1909). Bibliotheca Augustana: Liber nonus, cap. 67, [144] — radio
  8. ↑ Apuleius - Florida. (Universitas Turicensis): Caput IX. — radio
Receptum de "https://la.wiktionary.org/w/index.php?title=radio&oldid=228699"