deus (notatio)

E Victionario
Jump to navigation Jump to search

Latine[+/-]

Ab origine deus et divus idem verbum fuerunt, sed mutationes phoneticae haec verba diviserunt.

Declinatio originalis:

sing. plur.
nom. PIE *deivos PIE *deivoi
voc. PIE *deive PIE *deivoi
acc. PIE *deivom PIE *deivoms
gen. PIE *deivī PIE *deivōm
dat. PIE *deivōy PIE *deivōis
abl. PIE *deivōt PIE *deivōis

(N.B. nom./voc. *-oi forma pronominalis est pro *-ōs. Etiam, dat./abl. *-ōis a PIE casu instrumentali sunt.)

Lex mutationum erat quae v delevit ante o:

sing. plur.
nom. PIE *deivos > *dēvos > *dēos PIE *deivoi > *dēvē
voc. PIE *deive > *dēve PIE *deivoi > *dēvē
acc. PIE *deivom > *dēvom > *dēom PIE *deivoms > *dēvōs > *dēōs
gen. PIE *deivī > *dēvī PIE *deivōm > *dēvom > *dēom
dat. PIE *deivōy > *dēō PIE *deivōis > *dēvēs
abl. PIE *deivōt > *dēō(d) PIE *deivōis > *dēvēs

(*ē significat /eː/ vel similem; non hanc vocalem qui nunc Latine ē fecit, sed magis ī.)

A formis sine ve (in hac tabula, in litteribus pinguibus), declinatio deus verbi derivatur. A formis cum ve, declinatio divus verbi derivatur.

sing. plur.
nom. *dēos > dĕus *dēvē > dīvī
voc. *dēve > dīve *dēvē > dīvī
acc. *dēom > dĕum *dēōs > dĕōs
gen. *dēvī > dīvī *dēom > dĕum
dat. *dēō > dĕō *dēvēs > dīvīs
abl. *dēō(d) > dĕō *dēvēs > dīvīs

Forma derivavit a *dēvē, quia ve interdum inter vocales evanuit (confer dives, divitis et dis, ditis): *dēvē > *dēē > ; eadem dīs a *dēvēs.

Aliae formae gen.sg. dei, gen.pl. deorum, et nom./voc.pl. dei, per analogiam creatae sunt.